Websites en software8 min lezen

UX design nu AI-agents je website gebruiken

Een AI-agent kan namens je klant een afspraak boeken op je website. Wat dat betekent voor UX design, en wat je aanpast aan formulieren en knoppen.

PerryUI/UX-designer ·
Wit browservenster met een formulier en een inlogpaneel, waar een rij mintgroene blokjes wordt overgenomen door één donkergroen blokje

UX design gaat niet meer alleen over mensen die zelf op je website klikken. Een klant kan ook een AI-agent een afspraak laten boeken, en dan is het die agent die je site gebruikt. Nielsen Norman Group noemt het bredere vak daarom experience design, maar de basis blijft hetzelfde.

Voor een zakelijke website is dat vooral werk dat er al lag. Veel van wat een agent helpt, is hetzelfde als goed toegankelijk ontwerp. Het nieuwe zit in het moment waarop een mens het van de agent overneemt, bijvoorbeeld om in te loggen of te betalen. Dit blog gaat dus niet over gevonden worden in AI-antwoorden. Het gaat over wat er gebeurt als een agent je site echt gebruikt.

Wat verandert er als AI-agents je website gebruiken?

Raluca Budiu van Nielsen Norman Group, het Amerikaanse onderzoeksbureau voor gebruiksvriendelijkheid, schreef op 30 oktober dat haar vak breder wordt. Lang ging UX ervan uit dat de gebruiker een mens is. Die mens neemt zelf contact op met een bedrijf, via een van de kanalen die het bedrijf aanbiedt.

Met AI hoeft dat niet meer zo te zijn. Iemand kan een assistent vragen om een vlucht te boeken of een abonnement op te zeggen. Die agent gebruikt dan je website, terwijl hij namens een mens handelt. De klant zelf komt misschien nooit op je site.

Budiu noemt het bredere vak daarom experience design. Ze omschrijft het als het ontwerpen en toetsen van hoe mensen hun doel bereiken met digitale systemen. Dat kan zelf, of via een agent die voor hen werkt. Er komen volgens haar twee situaties bij. De ene is een agent die namens een mens je site gebruikt. De andere is een mens en een agent die samen één taak afmaken.

Blijft UX design hetzelfde?

Voor het grootste deel wel. Budiu schrijft dat de vertrouwde onderwerpen van UX gewoon bij het vak blijven horen. Ze noemt onder meer usability en toegankelijkheid. Informatiearchitectuur hoort er ook bij, oftewel de indeling van je pagina's en menu's. Mensen blijven sites ook zelf gebruiken, en voor hen moet alles blijven werken.

Het doel van de mens blijft bovendien de maatstaf. Een agent die snel klaar is maar iets boekt wat de klant niet wilde, levert geen goede ervaring op. Ontwerpen voor agents is dus iets anders dan blind sturen op een agent die slaagt. Het doel en het belang van de mens gaan voor.

Wel kijken mensen en agents anders naar een pagina. Een mens ziet wat groot is en wat bij elkaar staat. Een agent kan volgens NN/g ook de code en de gestructureerde gegevens van je site gebruiken. Een pagina die er voor mensen helder uitziet, is daardoor niet vanzelf helder voor een agent. Het omgekeerde geldt net zo goed.

Witte webpagina met grote kaarten en daarachter dezelfde indeling als vlak raamwerk, waarover mintgroene blokjes lopen

Waar gaat het mis tussen agent en mens?

Het duidelijkste voorbeeld uit het artikel gaat over een vlucht. Iemand laat een agent een vlucht zoeken en gaat akkoord met het voorstel. Om te boeken vraagt de agent de gebruiker in te loggen bij de luchtvaartmaatschappij. Dat gaat moeizaam, want de wachtwoordmanager van de gebruiker is niet beschikbaar in de ingebouwde browser van de agent.

De agent doet niets fout, en het verzoek om in te loggen is redelijk. Toch hapert de taak. Het probleem zit in de overdracht, het moment waarop de agent het werk teruggeeft aan de mens. Budiu wijst erop dat je dit niet ziet als je alleen naar de agent kijkt, of alleen naar de mens. Het wordt pas zichtbaar als je het hele traject bekijkt.

Op een zakelijke website zitten zulke momenten in de stappen waar iemand moet laten zien wie hij is, of akkoord moet geven. Denk aan inloggen of betalen. Daar komt de mens weer in beeld, net als in het voorbeeld van de vlucht.

Wat pas je aan op een zakelijke website?

Je begint niet bij een aparte versie van je site voor agents. Je begint bij de basis die je site ook voor mensen beter maakt.

Formulieren met echte labels

Veel formulieren gebruiken grijze voorbeeldtekst in het veld als enige uitleg. Die verdwijnt zodra je begint te typen. Een echt label staat boven het veld en is in de code aan dat veld gekoppeld. Een mens ziet dan nog steeds wat er gevraagd wordt. In de code staat welk veld waarvoor is.

Foutmeldingen horen daarbij. Een rood kader zegt alleen dat er iets mis is. Een melding in tekst zegt welk veld fout is en hoe het goed moet. Bijvoorbeeld dat een telefoonnummer uit tien cijfers bestaat.

Knoppen die zeggen wat ze doen

Een knop met de tekst Verder zegt alleen iets als je de pagina eromheen ziet. Een knop met de tekst Offerte aanvragen zegt het zelf. Dat helpt een mens die snel scant. Het helpt ook wie alleen de tekst van de knop in de code leest.

Koppen die echt koppen zijn

Een kop moet in de code ook een kop zijn, niet alleen grote vette tekst. Dan is de opbouw van je pagina terug te vinden zonder dat je hem ziet. Laat elke kop ook zeggen waar het blok over gaat. Een kop als Meer informatie zegt weinig. Een kop als Openingstijden en adres zegt precies wat eronder staat.

Prijzen en voorwaarden als tekst

Soms staat een prijslijst in een afbeelding, of staan de openingstijden in een vormgegeven plaatje. Voor een mens die kijkt maakt dat weinig uit. In de code staat dan alleen een bestand, zonder bedrag en zonder tijd. Wie de code leest, vindt de informatie dus niet. Zet het als gewone tekst op de pagina. Dan pas je het ook sneller aan.

Wit formulier met labels boven de invulvelden en een brede knop, mintgroene blokjes vullen de velden en een donkergroen blokje ligt op de knop

Stappen waar een mens het overneemt

Hier zit het nieuwe deel. Ontwerp de stappen waar iemand moet inloggen of akkoord moet geven alsof hij er halverwege instapt.

  • Laat wachtwoordmanagers hun werk doen, en sta plakken toe in het veld voor een wachtwoord of een code.
  • Geef wie de taak overneemt een overzicht van wat er al gekozen is en wat het kost.
  • Zet in de knop en in de tekst ernaast precies wat iemand bevestigt, met het bedrag erbij.
  • Maak het makkelijk om een boeking na te kijken en zo nodig te annuleren.

Dat laatste punt noemt NN/g ook. Hoe kan iemand nagaan wat een agent deed, en het zo nodig terugdraaien? Volgens Budiu zijn dat nieuwe vragen voor ontwerpers.

Is dit hetzelfde als toegankelijk ontwerp?

Voor een groot deel wel. Bijna alles hierboven staat al in WCAG 2.2, de richtlijnen van het W3C voor toegankelijke websites. Een schermlezer leest een pagina voor op basis van de code, niet op basis van wat er op het scherm staat. Daarom vraagt WCAG om labels bij invulvelden en om foutmeldingen in tekst. WCAG geeft tekst de voorkeur boven een afbeelding van tekst. Koppen moeten beschrijven waar een blok over gaat.

Ook de laatste stap staat erin. Bij een betaling of een andere verplichting vraagt WCAG dat iemand zijn gegevens kan nakijken en verbeteren, of de actie kan terugdraaien.

Het voorbeeld van de vlucht heeft zelfs een directe tegenhanger. Succescriterium 3.3.8 gaat over inloggen zonder dat je iets uit je hoofd moet weten of moet overtikken. Het W3C noemt ondersteuning voor wachtwoordmanagers en het toestaan van plakken als voorbeelden van hulpmiddelen die daaraan voldoen.

Wat je regelt voor mensen met een beperking, helpt dus vaak ook een agent die je code leest. Vertrouwde patronen helpen bij de overdracht. Wie een taak overneemt in een omgeving die hij niet kent, wil een inlogscherm dat werkt zoals op andere sites. Daarover schreven we eerder in ons blog over Jakob's law.

Hoe toets je een ontwerp voor mens en agent?

Bij Talkpixels toetst Perry een ontwerp als klikbaar prototype met een paar gebruikers uit je doelgroep. Dat gebeurt voordat er gebouwd wordt, zodat fouten in het prototype opvallen en niet pas na de bouw.

De les uit het artikel van NN/g is dat je het hele traject moet bekijken. Een test van alleen het formulier mist het moment waarop iemand een half afgemaakte taak overneemt. Neem die stap daarom mee. Laat een deelnemer bijvoorbeeld inloggen of betalen op een punt waar een ander de taak begon.

Wat je nu al zelf kunt nalopen:

  1. Typ in je belangrijkste formulier een fout en lees of de melding zegt wat er mis is.
  2. Zoek knoppen met de tekst Verder of Klik hier en geef ze een tekst die zegt wat er gebeurt.
  3. Kijk of je prijzen en openingstijden als tekst op de pagina staan, en niet in een afbeelding.
  4. Log in met een wachtwoordmanager en plak een code uit je mail. Lukt dat zonder omweg?

Wil je weten hoe je eigen formulieren en stappen ervoor staan? Lees hoe we werken aan UI/UX-ontwerp, of plan een gesprek met Perry.

Veelgestelde vragen

Staat je vraag er niet bij? Perry beantwoordt hem graag.

Stel je vraag
Wat is experience design?

Experience design is de naam die Nielsen Norman Group gebruikt voor het bredere vak achter UX design. Het gaat om het ontwerpen en toetsen van hoe mensen hun doel bereiken met digitale systemen. Dat kan zelf, of via een AI-agent die namens hen handelt. De basis van UX hoort er gewoon bij.

Wat doet een UX-designer?

Een UX-designer onderzoekt hoe gebruikers denken en wat ze op een website willen doen. Daarna ontwerpt hij schermen en stappen die daarop aansluiten. Bij Talkpixels toetst Perry dat ontwerp als klikbaar prototype met een paar gebruikers uit je doelgroep, voordat er gebouwd wordt. Fouten vind je dan in het prototype.

Moet mijn website opnieuw ontworpen worden voor AI-agents?

Niet per se. Begin bij de basis. Geef formulieren echte labels en foutmeldingen in tekst. Laat knoppen zeggen wat ze doen en zet prijzen als tekst op de pagina, niet in een afbeelding. Kijk daarna naar de stappen waar een mens het van de agent overneemt, zoals inloggen of betalen.

Wat heeft toegankelijkheid met AI-agents te maken?

Een schermlezer leest je pagina voor op basis van de code. Volgens Nielsen Norman Group kan een agent ook de code en de gestructureerde gegevens van je site gebruiken. Wat je regelt voor toegankelijkheid volgens WCAG 2.2, zoals echte labels en koppen, staat daardoor ook in de code. Dat helpt vaak allebei.

Wat gaat er mis bij de overdracht tussen agent en mens?

Nielsen Norman Group geeft het voorbeeld van een agent die een vlucht boekt. Om af te ronden moet de gebruiker inloggen, maar zijn wachtwoordmanager werkt niet in de browser van de agent. De agent doet niets fout, en toch loopt de taak vast. Zo'n probleem zie je pas als je het hele traject bekijkt.

Eén gesprek, en je weet waar de winst zit.

In een gratis gesprek van 30 minuten kijken we naar je huidige aanpak: website, campagnes en vindbaarheid als één geheel. Je spreekt direct een specialist, geen accountmanager.

Max, Cas of PerryMaandag vanaf 9.00
Plan een strategiegesprek

Of neem direct contact op: info@talkpixels.nl 085 - 06 01 201